Bàn đến lịch sử của dân tộc Trung Hoa người ta thường nhắc đến Tần Hoàng, Hán Vũ, Trinh Quán, Thịnh Đường, Đại Minh, Vĩnh Lạc… mà không biết đến Cửu Châu Hoa Hạ là một hợp thể nhiều dân tộc.
Ba dân tộc Khiết Đan, Nữ Chân, Đảng Hạng ở nơi biên viễn, mọi mặt khác xa với Trung Nguyên nhưng vẫn là những dân tộc có bề dày lịch sử. Yếu có thể chuyển thành mạnh. Mưu lược của họ thật vô cùng vô tận.
Ngày nay đọc lại, thấy rõ đằng sau những trang sử ấy là cả một kho báu của trí tuệ, biết sử dụng, biết vận trù, biết người biết ta… biến ảo khôn lường. Nếu trên thương trường biết vận dụng thì kẻ giàu có được giàu mãi. Người nghèo có chịu phận nghèo vĩnh hằng hay không chính là chỗ hơn thua của mưu trí vậy.